ISRO ISTRAC Recruitment 2026: ઈસરો ટેલિમેટ્રી, ટ્રેકિંગ અને કમાન્ડ નેટવર્ક ભરતીની સંપૂર્ણ માહિતી

ભારતીય અંતરિક્ષ સંશોધન સંસ્થા (ISRO) ના સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને હાઈ-ટેક કેન્દ્રોમાંના એક એવા ઈસરો ટેલિમેટ્રી, ટ્રેકિંગ અને કમાન્ડ નેટવર્ક (ISTRAC) દ્વારા વર્ષ ૨0૨૬ ની મોટી ભરતીનું સત્તાવાર નોટિફિકેશન જાહેર કરી દેવામાં આવ્યું છે. જો તમે પણ વિજ્ઞાન કે એન્જિનિયરિંગ ક્ષેત્રના વિદ્યાર્થી છો અને ભારત સરકારના સ્પેસ ડિપાર્ટમેન્ટ (Department of Space) અંતર્ગત દેશના મોટા સ્પેસ મિશનોનો હિસ્સો બનવા માંગો છો, તો આ તમારા માટે સુવર્ણ તક છે.

આ ભરતી અભિયાન હેઠળ ટેકનિકલ આસિસ્ટન્ટ (Technical Assistant), સાયન્ટિફિક આસિસ્ટન્ટ (Scientific Assistant), ટેકનિશિયન-બી (Technician-B) અને ડ્રાફ્ટસમેન જેવી પ્રતિષ્ઠિત નોન-એક્ઝિક્યુટિવ જગ્યાઓ ભરવામાં આવશે. ગુજરાતના એવા તમામ ઉમેદવારો કે જેઓ આઈટીઆઈ (ITI), એન્જિનિયરિંગ ડિપ્લોમા અથવા બી.એસસી (B.Sc.) પાસ કરીને એક પ્રતિષ્ઠિત અને કાયમી સરકારી નોકરીની શોધમાં છે, તેમના માટે આ લેખ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.

આ આજના મહા-લેખમાં આપણે ISRO ISTRAC ભરતી ૨0૨૬ ની તમામ નાની-મોટી વિગતો જેવી કે વિગતવાર શૈક્ષણિક લાયકાત, વયમર્યાદા, કેટેગરી મુજબ જગ્યાઓ, પગાર ધોરણ અને ભથ્થાં, લેખિત પરીક્ષા અને સ્કીલ ટેસ્ટની પદ્ધતિ, વિસ્તૃત સિલેબસ તેમજ ઓનલાઈન ફોર્મ ભરવાની સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ પ્રક્રિયા વિશે ૩૬૦ ડિગ્રી માહિતી મેળવીશું.

ISRO ISTRAC ભરતી ૨૦૨૬

કોઈપણ ભરતીમાં ફોર્મ ભરતાં પહેલાં તેના પાયાના મુદ્દાઓ અને હાઈલાઈટ્સ જાણી લેવી જરૂરી છે જેથી કોઈ મુંઝવણ ન રહે. નીચે આપેલા ટેબલમાં આ ભરતીની મુખ્ય વિગતો શોર્ટમાં સમજાવવામાં આવી છે:

ભરતી કરનાર મુખ્ય સંસ્થા	ભારતીય અંતરિક્ષ સંશોધન સંસ્થા (ISRO) – આઈએસટીઆરએસી (ISTRAC) PDF
નિયંત્રક સરકારી વિભાગ	અંતરિક્ષ વિભાગ (Department of Space), ભારત સરકાર
જાહેરાત ક્રમાંક (Notification No.)	ISRO:ISTRAC:01:2026
ઉપલબ્ધ પદો (Post Names)	ટેકનિકલ આસિસ્ટન્ટ, સાયન્ટિફિક આસિસ્ટન્ટ, ટેકનિશિયન-બી અને ડ્રાફ્ટસમેન
નોકરીનો પ્રકાર	કાયમી કેન્દ્રીય સરકારી નોકરી (Central Government Job)
અરજી કરવાનો પ્રકાર	માત્ર ઓનલાઈન મોડ (Online Application Only)
પસંદગી પ્રક્રિયા (Selection)	કમ્પ્યુટર આધારિત લેખિત પરીક્ષા (CBT) અને કૌશલ્ય કસોટી (Skill Test)
પરીક્ષાની ભાષા	અંગ્રેજી અને હિન્દી
સત્તાવાર વેબસાઈટ	www.isro.gov.in / www.istrac.gov.in

આઈએસટીઆરએસી (ISTRAC) એટલે શું? તેનું કાર્ય અને મહત્વ

ઘણા ઉમેદવારોના મનમાં એ સવાલ થતો હોય છે કે ઈસરોની અંદર આ ISTRAC કેન્દ્રનું કામ શું હોય છે? ISTRAC નું પૂરું નામ ISRO Telemetry, Tracking and Command Network છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, જ્યારે પણ ઈસરો શ્રીહરિકોટા કે અન્ય કોઈ સ્થળેથી રોકેટ અથવા સેટેલાઈટ (ઉપગ્રહ) અવકાશમાં લોન્ચ કરે છે, ત્યારે તે સેટેલાઈટ પૃથ્વીની ભ્રમણકક્ષામાં ક્યાં પહોંચ્યો, તેની સ્પીડ કેટલી છે, તેની દિશા બરાબર છે કે નહીં અને તેના તમામ ઉપકરણો બરાબર કામ કરે છે કે નહીં તેની ચોવીસે કલાક (24×7) નજર રાખવાનું અને તેને પૃથ્વી પરથી કમાન્ડ આપવાનું મુખ્ય કામ ISTRAC કરે છે.

ISTRAC નું મુખ્ય મથક બેંગલુરુ (બેંગલોર) ખાતે આવેલું છે, પરંતુ તેના ગ્રાઉન્ડ સ્ટેશનો દેશ-વિદેશમાં ફેલાયેલા છે, જેમ કે પોર્ટ બ્લેર, બાયલાલુ, ગુવાહાટી, શ્રીહરિકોટા અને ભારતની બહાર બ્રુનેઈ, ઈન્ડોનેશિયા વગેરે જગ્યાએ પણ તેના ટ્રેકિંગ એન્ટેના આવેલા છે. ઈસરોના ઐતિહાસિક મિશનો જેવા કે ચંદ્રયાન (Chandrayaan), મંગળયાન (Mangalyaan), અને ભારતના આગામી માનવ મિશન ગગનયાન (Gaganyaan) ના કંટ્રોલિંગમાં ISTRAC ની ભૂમિકા કરોડરજ્જુ સમાન છે. આવા અત્યાધુનિક સેન્ટરમાં ટેકનિકલ સ્ટાફ તરીકે કામ કરવું એ કોઈપણ એન્જિનિયર કે આઈટીઆઈ વિદ્યાર્થી માટે ગૌરવની બાબત છે.

ખાલી જગ્યાઓનું વિગતવાર વર્ગીકરણ

વર્ષ ૨૦૨૬ ની આ જાહેરાતમાં જુદા જુદા ટેકનિકલ પ્રવાહો (Branches) અને ટ્રેડ્સ માટે મોટી સંખ્યામાં જગ્યાઓ બહાર પાડવામાં આવી છે. ઉમેદવારો પોતાની લાયકાત મુજબ નીચેના પદો માટે ફોર્મ ભરી શકે છે:

ટેકનિકલ આસિસ્ટન્ટ (Technical Assistant)

આ જગ્યાઓ મુખ્યત્વે એન્જિનિયરિંગમાં ૩ વર્ષનો ડિપ્લોમા કરનારા ઉમેદવારો માટે છે. આમાં નીચે મુજબની બ્રાન્ચ વાઈઝ જગ્યાઓ ઉપલબ્ધ છે:

1. ઇલેક્ટ્રોનિક્સ એન્ડ કમ્યુનિકેશન એન્જિનિયરિંગ (ECE): રેડિયો ફ્રીક્વન્સી, ટેલિમેટ્રી સિસ્ટમ્સ અને એન્ટેના કંટ્રોલ માટે.
2. મિકેનિકલ એન્જિનિયરિંગ: સેટેલાઈટ ગ્રાઉન્ડ સ્ટેશનના મિકેનિકલ સ્ટ્રક્ચર અને કૂલિંગ સિસ્ટમ્સના મેન્ટેનન્સ માટે.
3. કમ્પ્યુટર સાયન્સ / ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી (CS/IT): ડેટા પ્રોસેસિંગ, સોફ્ટવેર ડેવલપમેન્ટ અને નેટવર્ક સિક્યુરિટી માટે.
4. ઇલેક્ટ્રિકલ એન્ડ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ એન્જિનિયરિંગ (EEE): હાઈ-વોલ્ટેજ પાવર સપ્લાય અને અવિરત પાવર બેકઅપ સિસ્ટમ માટે.
5. સિવિલ એન્જિનિયરિંગ: આઈએસટીઆરએસી ના નવા પ્રોજેક્ટ્સ અને બિલ્ડિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે.

સાયન્ટિફિક આસિસ્ટન્ટ

જે ઉમેદવારોએ વિજ્ઞાન પ્રવાહમાં (B.Sc.) સ્નાતકની પદવી મેળવી છે, તેમના માટે આ પોસ્ટ્સ છે:

• કમ્પ્યુટર સાયન્સ (B.Sc. Computer Science): સોફ્ટવેર હેન્ડલિંગ અને ડેટાબેઝ મેનેજમેન્ટ.
• ફિઝિક્સ / મેથેમેટિક્સ (B.Sc. Physics/Maths): ઓર્બિટલ કેલ્ક્યુલેશન (સેટેલાઈટની કક્ષાની ગણતરી) અને ડેટા એનાલિસિસ.
• કેમિસ્ટ્રી (B.Sc. Chemistry): લેબોરેટરી ટેસ્ટિંગ અને સંબંધિત કાર્યો માટે.

ટેકનિશિયન-બી

આ જગ્યાઓ માત્ર આઈટીઆઈ (ITI) પાસ ઉમેદવારો માટે છે, જેમને ગ્રાઉન્ડ લેવલ પર ઓપરેશન અને મેન્ટેનન્સનું કામ કરવાનું હોય છે:

• ઇલેક્ટ્રોનિક મિકેનિક (Electronic Mechanic): સૌથી વધુ જગ્યાઓ આ ટ્રેડમાં હોય છે.
• ઇલેક્ટ્રોનિશિયન (Electrician): પાવર ગ્રીડ અને પેનલ બોર્ડ હેન્ડલિંગ માટે.
• ફિટર (Fitter): મેકેનિકલ ફિટિંગ અને એસેમ્બલી માટે.
• ટર્નર / મિલર / વેલ્ડર: વર્કશોપ સંબંધિત કાર્યો માટે.
• રેફ્રિજરેશન એન્ડ એર કંડિશનિંગ (R&AC): સર્વર રૂમ અને સેન્ટ્રલ એસી મેન્ટેનન્સ માટે.

ડ્રાફ્ટસમેન-બી

• ડ્રાફ્ટસમેન મિકેનિકલ / સિવિલ: એન્જિનિયરિંગ ડ્રોઈંગ અને સીએડી (CAD) સોફ્ટવેર પર ડિઝાઈનિંગ કરવા માટે.

શૈક્ષણિક લાયકાત અને પાત્રતાના ધોરણો

ઈસરો પોતાની ગુણવત્તા માટે જાણીતું છે, તેથી જ આ ભરતીમાં શૈક્ષણિક લાયકાતના નિયમો ખૂબ જ કડક રાખવામાં આવ્યા છે. દરેક પદ માટેની લાયકાત નીચે મુજબ વિગતવાર આપેલી છે:

ટેકનિકલ આસિસ્ટન્ટ પદ માટે:

• ઉમેદવારે ભારત સરકાર અથવા કોઈપણ રાજ્ય સરકારના ટેકનિકલ બોર્ડ (જેમ કે ગુજરાતમાં GTU અથવા TEB) માંથી સંબંધિત એન્જિનિયરિંગ બ્રાન્ચમાં પ્રથમ શ્રેણી (First Class – ન્યૂનતમ ૬૦% ગુણ) સાથે ૩ વર્ષનો ડિપ્લોમા પાસ કરેલો હોવો જોઈએ.
• જો કોઈ ઉમેદવારે ધોરણ ૧૨ પછી ૨ વર્ષનો ડિપ્લોમા (Lateral Entry) કર્યો હશે, તો પણ તેઓ પાત્ર ગણાશે, પરંતુ પ્રથમ શ્રેણી હોવી અનિવાર્ય છે.

સાયન્ટિફિક આસિસ્ટન્ટ પદ માટે:

• માન્ય યુનિવર્સિટીમાંથી પ્રથમ શ્રેણી (First Class) સાથે સંબંધિત મુખ્ય વિષયમાં (જેમ કે ફિઝિક્સ, મેથ્સ કે કમ્પ્યુટર સાયન્સ) B.Sc. (બેચલર ઓફ સાયન્સ) ની ડિગ્રી મેળવેલી હોવી જોઈએ.

ટેકનિશિયન-બી અને ડ્રાફ્ટસમેન-બી માટે:

• ઉમેદવાર ધોરણ ૧૦ (SSC / Matriculation) પાસ હોવો જોઈએ.
• તેની સાથે જ NCVT અથવા SCVT દ્વારા માન્યતા પ્રાપ્ત સંસ્થામાંથી સંબંધિત ટ્રેડમાં ITI (Industrial Training Institute) નો કોર્સ અથવા NTC (National Trade Certificate) અથવા NAC (National Apprenticeship Certificate) મેળવેલું હોવું ફરજિયાત છે.

અતિ મહત્વની નોંધ: જે ઉમેદવારો હાલમાં ફાઇનલ સેમેસ્ટર અથવા ફાઇનલ યરમાં અભ્યાસ કરી રહ્યા છે અને જેમનું પરિણામ ઓનલાઈન અરજી કરવાની છેલ્લી તારીખ સુધી જાહેર નથી થયું, તેઓ આ ભરતી માટે અરજી કરી શકશે નહીં. ફોર્મ ભરતી વખતે ફાઈનલ માર્કશીટ અને સર્ટિફિકેટ હાથ પર હોવું જરૂરી છે.

વયમર્યાદા અને કેટેગરી મુજબ છૂટછાટ

આ ભરતીમાં સામાન્ય વર્ગના યુવાનો માટે પણ ઉંમરની મર્યાદા ઘણી સારી રાખવામાં આવી છે. વયમર્યાદાની ગણતરી ઓનલાઈન અરજી સબમિટ કરવાની છેલ્લી તારીખના આધારે કરવામાં આવશે:

• ન્યૂનતમ ઉંમર (Minimum Age): ૧૮ વર્ષ (અરજી કરતી વખતે ઉમેદવારની ઉંમર ૧૮ વર્ષથી ઓછી ન હોવી જોઈએ).
• મહત્તમ ઉંમર (Maximum Age – General/EWS): ૩૫ વર્ષ.

સરકારી નિયમો મુજબ વયમર્યાદામાં મળવાપાત્ર છૂટછાટ

ભારત સરકારના નિયમો અનુસાર અનામત વર્ગના ઉમેદવારોને ઉપલી વયમર્યાદામાં નીચે મુજબ છૂટછાટ આપવામાં આવશે:

1. OBC (Non-Creamy Layer) ઉમેદવારો: ૩ વર્ષની છૂટછાટ (એટલે કે મહત્તમ ૩૮ વર્ષ સુધી અરજી કરી શકે છે).
2. SC અને ST કેટેગરીના ઉમેદવારો: ૫ વર્ષની છૂટછાટ (એટલે કે મહત્તમ ૪૦ વર્ષ સુધી અરજી કરી શકે છે).
3. PwBD (દિવ્યાંગ ઉમેદવારો): સામાન્ય વર્ગના દિવ્યાંગો માટે ૧૦ વર્ષ, OBC માટે ૧૩ વર્ષ અને SC/ST દિવ્યાંગો માટે ૧૫ વર્ષની છૂટ મળશે.
4. ભૂતપૂર્વ સૈનિકો (Ex-Servicemen): તેમણે સેનામાં આપેલી સેવાના વર્ષો બાદ કરીને નિયમોનુસાર વધારાની છૂટ મળવાપાત્ર રહેશે.
5. ઈસરોના આંતરિક કર્મચારીઓ: ઇસરો કેન્દ્રમાં પહેલેથી જ સેવા આપતા નિયમિત કર્મચારીઓ માટે વયમર્યાદાના નિયમોમાં વિશેષ છૂટછાટ હોય છે.

આકર્ષક પગાર ધોરણ અને સરકારી ભથ્થાં

ઈસરોમાં નોકરી મેળવવાનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે અહીં કેન્દ્રીય સાતમા પગાર પંચ (7th Pay Commission) મુજબ ખૂબ જ શાનદાર સેલેરી પેકેજ મળે છે. આ ઉપરાંત કેન્દ્ર સરકારની મહારત્ન સંસ્થાઓ કરતાં પણ વધુ ભથ્થાં અહીં ઉપલબ્ધ હોય છે:

વિગતવાર પગાર માળખું:

• ટેકનિકલ આસિસ્ટન્ટ અને સાયન્ટિફિક આસિસ્ટન્ટ:
  • પે લેવલ: Level 7
  • મૂળ પગાર (Basic Pay): રૂ. ૪૪,૯૦૦/- થી શરૂ થઈને રૂ. ૧,૪૨,૪૦૦/- સુધી.
  • શરૂઆતનો ઇન-હેન્ડ પગાર: બધા જ ભથ્થાં (ડીએ, એચઆરએ) ઉમેરીને મેટ્રો સિટીઝમાં શરૂઆતનો માસિક પગાર અંદાજે રૂ. ૬૮,૦૦૦/- થી રૂ. ૭૨,૦૦૦/- જેટલો બને છે.
• ટેકનિશિયન-બી અને ડ્રાફ્ટસમેન-બી:
  • પે લેવલ: Level 3
  • મૂળ પગાર (Basic Pay): રૂ. ૨૧,૭૦૦/- થી શરૂ થઈને રૂ. ૬૯,૧૦૦/- સુધી.
  • શરૂઆતનો ઇન-હેન્ડ પગાર: ભથ્થાં સહિત શરૂઆતનો માસિક પગાર અંદાજે રૂ. ૩૫,૦૦૦/- થી રૂ. ૩૮,૦૦૦/- ની આસપાસ રહે છે.

મળવાપાત્ર અન્ય ભથ્થાં અને પરભથ્થાં

• Dearness Allowance (DA): કેન્દ્ર સરકારના વર્તમાન દર મુજબ મોંઘવારી ભથ્થું.
• House Rent Allowance (HRA): જો તમને ઈસરો ક્વાર્ટર્સ (રહેઠાણ) ન મળે, તો શહેરના ક્લાસિફિકેશન (X, Y, Z કેટેગરી) મુજબ HRA આપવામાં આવે છે.
• Transport Allowance (TA): ઓફિસ આવવા-જવા માટે ટ્રાન્સપોર્ટ એલાઉન્સ.
• CHSS (Centralized Health Service Scheme): આ ઈસરોની પોતાની અદભુત તબીબી યોજના છે, જેના હેઠળ કર્મચારી અને તેમના પરિવારના આશ્રિત સભ્યોને ૧૦૦% મફત તબીબી સારવાર (મેડિકલ સુવિધા) મળે છે.
• LTC (Leave Travel Concession): પરિવાર સાથે દેશમાં ફરવા જવા માટે રજા પ્રવાસ ભથ્થું.
• સબસિડીવાળી કેન્ટીન: આઈએસટીઆરએસી કેમ્પસની અંદર ખૂબ જ સસ્તા દરે પૌષ્ટિક ભોજન અને નાસ્તો મળે છે.

પસંદગી પ્રક્રિયા

ISRO ISTRAC માં પસંદગી મેળવવા માટે ઉમેદવારે બે મુખ્ય તબક્કામાંથી પસાર થવું પડે છે. આમાં કોઈ ઇન્ટરવ્યુ (Interview) હોતો નથી, જેથી પ્રક્રિયા એકદમ ન્યાયી અને ગુણવત્તા આધારિત રહે છે:

કમ્પ્યુટર આધારિત લેખિત પરીક્ષા

• ફોર્મ સ્ક્રુટિની પછી તમામ પાત્ર ઉમેદવારોને ઓનલાઈન લેખિત પરીક્ષા માટે બોલાવવામાં આવે છે.
• આ પરીક્ષાના માર્ક્સ સૌથી મહત્વના છે, કારણ કે આના આધારે જ ફાઈનલ સિલેક્શન લિસ્ટ બને છે.

કૌશલ્ય કસોટી

• લેખિત પરીક્ષામાં મેળવેલા માર્ક્સના આધારે કેટેગરી વાઇઝ ૧:૫ (એક પોસ્ટ માટે ૫ ઉમેદવાર) ના રેશિયોમાં ઉમેદવારોને સ્કીલ ટેસ્ટ માટે શોર્ટલિસ્ટ કરવામાં આવે છે.
• આ ટેસ્ટ માત્ર ક્વોલિફાઈંગ (Go / No-Go) પ્રકૃતિની હોય છે. એટલે કે ફાઇનલ મેરિટમાં આના માર્ક્સ ઉમેરાશે નહીં, પરંતુ આમાં પાસ થવું ફરજિયાત છે. જો તમે સ્કીલ ટેસ્ટમાં ફેલ થશો, તો લેખિત પરીક્ષામાં ગમે તેટલા સારા માર્ક્સ હશે તો પણ તમને નોકરી મળશે નહીં.
• પાસિંગ માર્ક્સ: સ્કીલ ટેસ્ટમાં પાસ થવા માટે સામાન્ય વર્ગના ઉમેદવારોએ ૧૦૦ માંથી ઓછામાં ઓછા ૫૦ માર્ક્સ અને અનામત વર્ગના ઉમેદવારોએ ૧૦૦ માંથી ૪૦ માર્ક્સ લાવવાના રહેશે.

પરીક્ષા પદ્ધતિ અને માર્કિંગ સિસ્ટમ

પરીક્ષાની સચોટ તૈયારી કરવા માટે તેની પેટર્ન મગજમાં ક્લિયર હોવી જોઈએ. ઈસરોની નોન-એક્ઝિક્યુટિવ પરીક્ષાનું માળખું નીચે મુજબ હોય છે:

• પ્રશ્નોનો પ્રકાર: બહુવિકલ્પ પ્રશ્નો (MCQs – Objective Type).
• કુલ પ્રશ્નોની સંખ્યા: ૮૦ પ્રશ્નો.
• કુલ ગુણ: ૮૦ ગુણ (દરેક સાચા જવાબનો ૧ ગુણ).
• કુલ સમયગાળો: ૯૦ મિનિટ (૧ કલાક અને ૩૦ મિનિટ).
• નેગેટિવ માર્કિંગ: હા, આ પરીક્ષામાં ખોટા જવાબ માટે ૦.૩૩ (૧/૩) માર્ક્સ કાપી લેવામાં આવશે. તેથી, જો જવાબ ચોક્કસ ન આવડતો હોય તો અઠ્ઠે-ગઠ્ઠે ટીક કરવાનું ભારે પડી શકે છે.

ક્વોલિફાઈંગ માર્ક્સ

• સામાન્ય વર્ગ (UR / EWS): ૮0 માંથી ઓછામાં ઓછા ૩૨ માર્ક્સ (૪૦%) લાવવા જરૂરી છે.
• અનામત વર્ગ (OBC / SC / ST / PwBD): ૮૦ માંથી ઓછામાં ઓછા ૨૪ માર્ક્સ (૩0%) લાવવા જરૂરી છે.

વિગતવાર અભ્યાસક્રમ

ઈસરો નો સત્તાવાર સિલેબસ મોટાભાગે ઉમેદવારના મુખ્ય વિષય આધારિત જ હોય છે, પરંતુ પ્રશ્નોનું સ્તર ઘણું ઊંડું (Conceptual) હોય છે. નીચે મુખ્ય બ્રાન્ચ અને ટ્રેડ વાઈઝ મહત્વના ટોપિક્સ આપેલા છે:

ટેકનિકલ આસિસ્ટન્ટ (ઇલેક્ટ્રોનિક્સ / ECE) માટે:

• એનાલોગ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ: ડાયોડ સર્કિટ, ટ્રાન્ઝિસ્ટર (BJT, FET), ઓપરેશનલ એમ્પ્લીફાયર (Op-Amp).
• ડિજિટલ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ: લોજિક ગેટ્સ, બુલિયન અલ્જીબ્રા, ફ્લિપ-ફ્લોપ્સ, કાઉન્ટર્સ, રજીસ્ટર્સ, એડીસી/ડીએસી (ADC/DAC).
• નેટવર્ક થીયરી: KCL, KVL, થેવેનિન અને નોર્ટન થિયરમ, રેઝોનન્સ.
• કમ્યુનિકેશન સિસ્ટમ્સ: એમ્પ્લીટ્યુડ અને ફ્રીક્વન્સી મોડ્યુલેશન (AM/FM), ડિજિટલ કમ્યુનિકેશન (PCM, ASK, FSK, PSK), સેટેલાઈટ કમ્યુનિકેશનના બેઝિક્સ.
• માઈક્રોપ્રોસેસર અને માઈક્રોકંટ્રોલર: 8085 આર્કિટેક્ચર અને બેઝિક પ્રોગ્રામિંગ.
• ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક્સ: એન્ટેનાના પ્રકારો, વેવ પ્રોપગેશન, ટ્રાન્સમિશન લાઈન્સ.

ટેકનિકલ આસિસ્ટન્ટ (મિકેનિકલ) માટે:

• એન્જિનિયરિંગ મિકેનિક્સ અને સ્ટ્રેન્થ ઓફ મટીરીયલ્સ: સ્ટ્રેસ-સ્ટ્રેઈન, શિયર ફોર્સ અને બેન્ડિંગ મોમેન્ટ ડાયાગ્રામ.
• થિયરી ઓફ મશીન્સ: ગીયર્સ, ગવર્નર્સ, ફ્લાયવ્હીલ, બેલેન્સિંગ.
• ફ્લુઇડ મિકેનિક્સ: બર્નુલી થિયરમ, પાઇપમાં ફ્લો, હાઇડ્રોલિક મશીનો.
• થર્મોડાયનેમિક્સ: આઈસી એન્જિન, રેફ્રિજરેશન સાયકલ (VCR System), હીટ ટ્રાન્સફર (કન્ડક્શન, કન્વેક્શન, રેડિયેશન).
• પ્રોડક્શન ટેકનોલોજી: કાસ્ટિંગ, વેલ્ડિંગ, મશીનિંગ પ્રક્રિયાઓ, સીએનસી (CNC) મશીનિંગ.

ટેકનિશિયન-બી (ઇલેક્ટ્રોનિક મિકેનિક / ઇલેક્ટ્રોનિશિયન) માટે:

• બેઝિક ઇલેક્ટ્રિસિટી: ઓહમનો નિયમ, સીરીઝ અને પેરેલલ કનેક્શન, મેગ્નેટિઝમ.
• ઇલેક્ટ્રોનિક કમ્પોનન્ટ્સ: રજીસ્ટર, કેપેસિટર, ઇન્ડક્ટરના કલર કોડિંગ અને ટેસ્ટિંગ.
• સોલ્ડરિંગ અને ડી-સોલ્ડરિંગ: ટેકનિકો, ફ્લક્સનો ઉપયોગ અને પીસીબી (PCB) ડિઝાઈનિંગ.
• પાવર સપ્લાય: રેક્ટિફાયર, ફિલ્ટર સર્કિટ, સ્ટેબિલાઈઝર અને યુપીએસ (UPS) સિસ્ટમ.
• મેઝરિંગ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સ: મલ્ટિમીટર, ઓસિલોસ્કોપ (CRO), વોટમીટરનો ઉપયોગ.
• ઇલેક્ટ્રિકલ મશીનો (માત્ર ઇલેક્ટ્રોનિશિયન માટે): એસી/ડીસી મોટર્સ, ટ્રાન્સફોર્મરનું વર્કિંગ અને વાઇન્ડિંગ.

ઓનલાઈન અરજી કરવાની સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા

ઈસરોની ઓનલાઈન એપ્લિકેશન સિસ્ટમ ખૂબ જ સિક્યોર હોય છે, તેથી ફોર્મ ભરતી વખતે ઉતાવળ ન કરવી. નીચેના સ્ટેપ્સને કાળજીપૂર્વક ફોલો કરો:

1.સત્તાવાર પોર્ટલ ઓપન કરો:

ઈસરોની સત્તાવાર વેબસાઈટ www.isro.gov.in પર જઈને ‘Careers’ સેક્શન પર ક્લિક કરો અથવા સીધા જ આઈએસટીઆરએસી ની વેબસાઈટ www.istrac.gov.in પર જાઓ.

2.નવું રજીસ્ટ્રેશન કરો:

“Recruitment of Non-Executive Posts – 2026” ની લિંક પર ક્લિક કરો. ત્યાં તમારું પૂરું નામ, ચાલુ મોબાઈલ નંબર અને સાચું ઈમેલ આઈડી નાખીને રજીસ્ટ્રેશન કરો. તમારા ઈમેલ પર લોગઈન આઈડી અને લિંક મોકલવામાં આવશે.

3.પ્રોફાઈલ વિગતો ભરો:

મોકલેલી લિંક દ્વારા લોગઈન કરો અને તમારી પર્સનલ વિગતો (માતા-પિતાનું નામ, જન્મતારીખ, કેટેગરી) અને તમામ શૈક્ષણિક માર્ક્સ (ધોરણ ૧૦, ITI અથવા ડિપ્લોમાના ટકા) ચોકસાઈપૂર્વક દાખલ કરો.

4.દસ્તાવેજો અપલોડ કરો:

નિયત સાઈઝ અને ફોર્મેટમાં (JPG/PDF) તમારો તાજેતરનો પાસપોર્ટ સાઇઝનો ફોટો (લાઇટ બેકગ્રાઉન્ડ વાળો), સહી, જાતિનું પ્રમાણપત્ર (જો લાગુ પડતું હોય) અને ફાઇનલ સેમેસ્ટરની માર્કશીટ અપલોડ કરો.

5.અરજી ફી ભરો અને સબમિટ કરો:

તમારી કેટેગરી પ્રમાણે ઓનલાઈન માધ્યમ (નેટ બેન્કિંગ, ક્રેડિટ/ડેબિટ કાર્ડ અથવા UPI) દ્વારા એપ્લિકેશન ફી ભરો. ફી સબમિટ થયા પછી આખા ફોર્મનું ‘Preview’ ચેક કરી લો અને છેલ્લે Final Submit બટન દબાવો. કન્ફર્મેશન પેજની પ્રિન્ટ કાઢીને સાચવી રાખો.

અરજી ફીનું અનોખું માળખું અને રિફંડ પોલિસી

ઈસરોની અરજી ફી ભરવાની અને પરત મેળવવાની પદ્ધતિ અન્ય સરકારી પરીક્ષાઓ કરતાં તદ્દન અલગ છે. વિદ્યાર્થીઓ પરીક્ષા આપવા માટે પ્રોત્સાહિત થાય તે માટે ઈસરો રિફંડ પોલિસી રાખે છે:

ટેકનિકલ / સાયન્ટિફિક આસિસ્ટન્ટ પદો માટે:

• શરૂઆતની ફી: ફોર્મ ભરતી વખતે બધા જ ઉમેદવારોએ રૂ. ૭૫0/- ફી ભરવાની રહેશે.
• રિફંડ નિયમ: જે ઉમેદવારો લેખિત પરીક્ષા (CBT) આપવા માટે હાજર રહેશે (Present રહેશે), તેમાંથી સામાન્ય, OBC અને EWS વર્ગના પુરુષ ઉમેદવારોના બેંક ખાતામાં રૂ. ૫00/- પરત (Refund) કરી દેવામાં આવશે. જ્યારે તમામ મહિલા ઉમેદવારો, SC, ST, દિવ્યાંગ અને ભૂતપૂર્વ સૈનિકોને પૂરેપૂરા રૂ. ૭૫૦/- રિફંડ મળશે.

ટેકનિશિયન-બી અને ડ્રાફ્ટસમેન પદો માટે:

• શરૂઆતની ફી: ફોર્મ ભરતી વખતે તમામ ઉમેદવારો માટે રૂ. ૫00/- ફી નક્કી કરાઈ છે.
• રિફંડ નિયમ: લેખિત પરીક્ષામાં હાજર રહેનાર સામાન્ય, OBC અને EWS ઉમેદવારોને રૂ. ૪00/- રિફંડ મળશે, જ્યારે મહિલાઓ અને અનામત વર્ગના ઉમેદવારોને પૂરેપૂરી રૂ. ૫00/- ફી પરત મળશે.

ખાસ ટીપ: તમે ઓનલાઈન ફી ચૂકવતી વખતે તમારા પોતાના જ બેંક એકાઉન્ટ અથવા એટીએમ કાર્ડનો ઉપયોગ કરો, જેથી રિફંડ સીધું તમારા જ ખાતામાં જમા થાય. સાયબર કાફે વાળાના કાર્ડથી પેમેન્ટ કરવાથી ક્યારેક રિફંડ તેમના ખાતામાં ચાલ્યું જાય છે.

ભરતી પ્રક્રિયાની મહત્વની તારીખો (Important Dates)

સમયસીમા ચૂકી ન જવાય તે માટે ઉમેદવારોએ નીચે આપેલું અંદાજિત ટાઈમલાઈન ખાસ ધ્યાનમાં રાખવું જોઈએ:

ઇવેન્ટ / પ્રક્રિયા	તારીખ (સંભવિત/સત્તાવાર)
સત્તાવાર નોટિફિકેશન જાહેર થયાની તારીખ	જૂન ૨0૨૬
ઓનલાઈન અરજી પ્રક્રિયા શરૂ થવાની તારીખ	જૂન ૨0૨૬ ના બીજા સપ્તાહથી
ઓનલાઈન ફોર્મ ભરવાની છેલ્લી તારીખ	જુલાઈ ૨0૨૬ ના પ્રથમ સપ્તાહ સુધી
ઓનલાઈન અરજી ફી ભરવાની છેલ્લી તારીખ	જુલાઈ ૨0૨૬
એડમિટ કાર્ડ (હોલ ટિકિટ) જાહેર થવાનો સમય	પરીક્ષાના ૧0-૧૨ દિવસ પહેલાં
કમ્પ્યુટર આધારિત પરીક્ષા (CBT) ની તારીખ	ઓગસ્ટ અથવા સપ્ટેમ્બર ૨0૨૬

પરીક્ષા પાસ કરવા માટેની શ્રેષ્ઠ રણનીતિ

ઈસરોની પરીક્ષામાં કન્સેપ્ટ ક્લિયરિટીનું ખૂબ મહત્વ છે. જો તમે આ પરીક્ષા પ્રથમ પ્રયાસે પાસ કરવા માંગો છો, તો નીચેની ટિપ્સ ફોલો કરો:

1. સ્ટાન્ડર્ડ બુક્સ વાંચો: ડિપ્લોમાના વિદ્યાર્થીઓએ પ્રખ્યાત પબ્લિકેશન્સની કન્સેપ્ટ બુક્સ વાંચવી અને આઈટીઆઈ ના ઉમેદવારોએ Textbook ને જ ફોલો કરવી, કારણ કે ઈસરો મોટાભાગે બેઝિક લાઈનમાંથી પ્રશ્નો પૂછે છે.
2. પાછલા વર્ષના પેપર્સ સોલ્વ કરો: ઈસરોની વેબસાઈટ પર જૂના પેપર્સ મળી રહેશે. ISTRAC સિવાય VSSC, SDSC અને URSC કેન્દ્રોના જૂના ટેકનિકલ પેપર્સ પણ સોલ્વ કરો, કારણ કે ઈસરોમાં પ્રશ્નો રીપીટ થવાની સંભાવના વધુ હોય છે.
3. શોર્ટ નોટ્સ બનાવો: દરેક વિષયના મહત્વના ફોર્મ્યુલા, ડાયાગ્રામ અને કમ્પોનન્ટના સ્પેસિફિકેશનની એક અલગ નાની ડાયરી બનાવો, જે પરીક્ષાના છેલ્લા અઠવાડિયામાં ઝડપી રિવિઝન માટે કામ લાગશે.
4. ટાઈમ મેનેજમેન્ટ અને મોક ટેસ્ટ: ૯૦ મિનિટમાં ૮૦ પ્રશ્નો ઉકેલવાના છે. સ્પીડ વધારવા માટે ઓનલાઈન ટેસ્ટ સીરીઝ જોઈન કરો અને નેગેટિવ માર્કિંગ હોવાથી વધુ પડતા રિસ્ક લેવાનું ટાળો.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો – FAQs

પ્રશ્ન ૧: શું ડિપ્લોમા પછી B.E. / B.Tech કરનારા ઉમેદવારો ટેકનિકલ આસિસ્ટન્ટ માટે ફોર્મ ભરી શકે?

જવાબ: હા, જો ઉમેદવારે પહેલાં ૩ વર્ષનો ડિપ્લોમા પ્રથમ શ્રેણીમાં પાસ કર્યો હોય, તો તેના પછી ભલે ઊંચી લાયકાત (B.Tech) મેળવી હોય, તેઓ અરજી કરવા માટે લાયક ગણાશે. પરંતુ માત્ર ડાયરેક્ટ B.Tech કરનારા (ડિપ્લોમા વગરના) આ પદ માટે પાત્ર નથી.

પ્રશ્ન ૨: પરીક્ષા કેન્દ્રો ગુજરાતમાં ક્યાં ક્યાં હશે?

જવાબ: ઈસરો હવે ઓનલાઈન CBT પરીક્ષા આખા દેશમાં યોજે છે. ગુજરાતમાં સામાન્ય રીતે અમદાવાદ, ગાંધીનગર, રાજકોટ, સુરત અને વડોદરા જેવા મોટા શહેરોમાં પરીક્ષા કેન્દ્રો ફાળવવામાં આવે છે.

પ્રશ્ન ૩: લેખિત પરીક્ષા અને સ્કીલ ટેસ્ટ બંનેના માર્ક્સ ભેગા કરીને મેરિટ બને છે?

જવાબ: ના, ફાઈનલ મેરિટ લિસ્ટ માત્ર અને માત્ર લેખિત પરીક્ષા (CBT) માં મેળવેલા માર્ક્સના આધારે જ બને છે. સ્કીલ ટેસ્ટ ફક્ત ક્વોલિફાઈંગ પ્રકૃતિની છે, જેમાં પાસ થવું અનિવાર્ય છે પણ તેના માર્ક્સ મેરિટમાં પ્લસ થતા નથી.

પ્રશ્ન ૪: શું આ નોકરીમાં ટ્રાન્સફર (બદલી) થઈ શકે?

જવાબ: હા, જરૂરિયાત અનુસાર ઈસરોના અન્ય ગ્રાઉન્ડ સ્ટેશનો અથવા અન્ય મુખ્ય સેન્ટરો (જેમ કે SAC અમદાવાદ, URSC બેંગલુરુ, SDSC શ્રીહરિકોટા) માં ટ્રાન્સફર મળી શકે છે.

નિષ્કર્ષ (Conclusion)

ISRO ISTRAC નોન-એક્ઝિક્યુટિવ ભરતી ૨૦૨૬ એ એવા તમામ ટેકનિકલ વિદ્યાર્થીઓ માટે ભવિષ્ય સુધારવાની ઉત્કૃષ્ટ તક છે જેઓ દેશના સ્પેસ રિસર્ચ મિશનમાં પોતાનું સીધું યોગદાન આપવા ઈચ્છે છે. મજબૂત સરકારી કરિયર, આકર્ષક પગાર, વૈશ્વિક સ્તરનું વર્ક કલ્ચર અને પરિવાર માટે શ્રેષ્ઠ સુવિધાઓ આ નોકરીને સર્વોત્તમ બનાવે છે.

જો તમે આ ભરતીના તમામ પાત્રતાના ધોરણો પૂરા કરો છો, તો સત્તાવાર લિંક એક્ટિવેટ થતાં જ વિલંબ કર્યા વગર તમારું ઓનલાઈન ફોર્મ સબમિટ કરી દો અને આજથી જ આયોજનબદ્ધ તૈયારીમાં લાગી જાઓ.

અમે આશા રાખીએ છીએ કે Maru Gujarat ના આ મહા-લેખમાં આપેલી ૩૦૦૦+ શબ્દોની આ અત્યંત વિગતવાર માહિતી તમને ગમી હશે અને તમારા બધા જ ડાઉટ્સ ક્લિયર થઈ ગયા હશે. જો હજુ પણ કોઈ પ્રશ્ન હોય, તો નીચે કમેન્ટ સેક્શનમાં પૂછી શકો છો. પરીક્ષાની તૈયારી કરતા તમામ વાચકોને અમારી આખી ટીમ વતી ઓલ ધ બેસ્ટ (Best of Luck)!