વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી (Science & Technology) ના ક્ષેત્રમાં રિસર્ચ (સંશોધન) કરવા માંગતા અને દેશની પ્રતિષ્ઠિત યુનિવર્સિટીઓમાં પ્રોફેસર બનીને પોતાનું ભવિષ્ય ઉજ્જવળ કરવા માંગતા ઉમેદવારો માટે એક અત્યંત મહત્વના સમાચાર આવ્યા છે. નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સી (NTA) દ્વારા સત્તાવાર રીતે Joint CSIR-UGC NET June 2026 પરીક્ષા માટેનું વિસ્તૃત નોટિફિકેશન બહાર પાડી દેવામાં આવ્યું છે અને તેની સાથે જ ઓનલાઇન અરજી પ્રક્રિયા પણ શરૂ થઈ ચૂકી છે.
આ નેશનલ લેવલની પરીક્ષા સાયન્સ બેકગ્રાઉન્ડ ધરાવતા વિદ્યાર્થીઓ માટે દેશની સૌથી મોટી પરીક્ષાઓમાંની એક ગણાય છે. આ પરીક્ષા પાસ કરવાથી ઉમેદવારોને જુનિયર રિસર્ચ ફેલોશિપ (JRF), આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસર (Lectureship) તરીકેની લાયકાત અને દેશની અગ્રણી સંસ્થાઓમાં પીએચ.ડી. (PhD) પ્રોગ્રામમાં સીધો પ્રવેશ મેળવવાનો મોકો મળે છે. આ લેખમાં આપણે આ નોટિફિકેશન સંબંધિત તમામ અગત્યની વિગતો જેવી કે મહત્વપૂર્ણ તારીખો, શૈક્ષણિક લાયકાત, વય મર્યાદા, અરજી ફી અને ફોર્મ ભરવાની ઓનલાઇન સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ પ્રક્રિયા વિશે વિગતવાર સમજીશું.
CSIR UGC NET June 2026: એક નજર (Overview)
- પરીક્ષાનું નામ: જોઈન્ટ સીએસઆઈઆર-યુજીસી નેશનલ એલિજિબિલિટી ટેસ્ટ (Joint CSIR-UGC NET)
- આયોજક સંસ્થા: નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સી (NTA)
- પરીક્ષાનું સત્ર: જૂન ૨૦૨૬
- હેતુ: JRF, આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસર તરીકેની પાત્રતા અને પીએચ.ડી. એડમિશન
- પરીક્ષાનો મોડ: ઓનલાઇન કમ્પ્યુટર બેઝ્ડ ટેસ્ટ (CBT)
- પરીક્ષાનો સમયગાળો: ૩ કલાક (૧૮૦ મિનિટ)
- પ્રશ્નોનો પ્રકાર: ઓબ્જેક્ટિવ (MCQs)
- સત્તાવાર વેબસાઇટ: csirnet.nta.nic.in
મહત્વપૂર્ણ તારીખોનું ટાઈમલાઈન (Important Dates)
NTA દ્વારા જાહેર કરાયેલા સત્તાવાર શિડ્યુલ મુજબ ઉમેદવારોએ નીચેની તારીખો ખાસ યાદ રાખવાની રહેશે, જેથી છેલ્લી ઘડીએ કોઈ મુશ્કેલી ન સર્જાય:
| ઇવેન્ટ (Event) | તારીખ (Date) |
| નોટિફિકેશન અને ફોર્મ શરૂ થવાની તારીખ | ૨૭ મે ૨૦૨૬ |
| ઓનલાઇન અરજી કરવાની છેલ્લી તારીખ | ૧૯ જૂન ૨૦૨૬ (રાત્રે ૧૧:૫૦ વાગ્યા સુધી) |
| અરજી ફી ભરવાની છેલ્લી તારીખ | ૨૦ જૂન ૨૦૨૬ (રાત્રે ૧૧:૫૦ વાગ્યા સુધી) |
| અરજી ફોર્મમાં સુધારા-વધારા (Correction Window) | ૨૨ જૂન થી ૨૩ જૂન ૨૦૨૬ |
| પરીક્ષા સેન્ટર સિટી સ્લિપ (City Intimation) | જુલાઈ ૨૦૨૬ ના પ્રથમ સપ્તાહમાં |
| એડમિટ કાર્ડ (Admit Card) ડાઉનલોડ | પરીક્ષાના થોડા દિવસો પહેલાં |
| CSIR NET પરીક્ષાની તારીખો | ૧૭ અને ૧૮ જુલાઈ ૨૦૨૬ |
કયા ૫ મુખ્ય વિજ્ઞાન વિષયો માટે પરીક્ષા લેવાશે? (List of Subjects)
આ પરીક્ષા તમામ વિષયો માટે નથી હોતી, પરંતુ સીએસઆઈઆર (CSIR) હેઠળ માત્ર વિજ્ઞાન પ્રવાહના નીચે દર્શાવેલા ૫ વિશિષ્ટ વિષયો (Disciplines) માટે જ આયોજિત કરવામાં આવે છે:
૧. કેમિકલ સાયન્સિસ (Chemical Sciences)
૨. અર્થ, એટમોસ્ફેરિક, ઓશન એન્ડ પ્લેનેટરી સાયન્સિસ (Earth, Atmospheric, Ocean & Planetary Sciences)
૩. લાઈફ સાયન્સિસ (Life Sciences) – (બોટની, ઝૂઓલોજી, બાયોટેકનોલોજી વગેરેના વિદ્યાર્થીઓ માટે)
૪. મેથેમેટિકલ સાયન્સિસ (Mathematical Sciences)
૫. ફિઝિકલ સાયન્સિસ (Physical Sciences)
શૈક્ષણિક લાયકાતના ધોરણો (Educational Qualification)
આ પરીક્ષા આપવા માટે ઉમેદવાર પાસે સંબંધિત વિજ્ઞાન વિષયમાં ચોક્કસ શૈક્ષણિક લાયકાત હોવી જરૂરી છે:
- મુખ્ય ડિગ્રી: ઉમેદવારે માન્ય યુનિવર્સિટીમાંથી M.Sc. (માસ્ટર ઓફ સાયન્સ) અથવા તેની સમકક્ષ ડિગ્રી જેવી કે Integrated BS-MS, BS-4 Years, B.E./B.Tech, B.Pharma અથવા MBBS કરેલું હોવું જોઈએ.
- જરૂરી ટકાવારી: સામાન્ય (General), જનરલ-EWS અને OBC કેટેગરીના ઉમેદવારો માટે પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએશનમાં ઓછામાં ઓછા ૫૫% માર્ક્સ હોવા ફરજિયાત છે. જ્યારે SC, ST, દિવ્યાંગ (PwD) અને થર્ડ જેન્ડરના ઉમેદવારો માટે ૫૦% માર્ક્સની જરૂર રહેશે.
- અપીયરિંગ ઉમેદવારો (Result Awaited): જે વિદ્યાર્થીઓ હાલમાં માસ્ટર ડિગ્રીના છેલ્લા વર્ષ કે છેલ્લા સેમેસ્ટરમાં અભ્યાસ કરી રહ્યા છે, તેઓ પણ આ પરીક્ષા માટે ફોર્મ ભરી શકે છે. જોકે, તેમણે પરિણામ જાહેર થયાના ૨ વર્ષની અંદર નિર્ધારિત ટકાવારી સાથે પોતાની ડિગ્રી પૂર્ણ કરવાની રહેશે.
વય મર્યાદા અને નિયમો (Age Limit)
CSIR NET પરીક્ષામાં વય મર્યાદા તમે કઈ પોસ્ટ માટે અરજી કરો છો તેના પર નિર્ભર કરે છે:
૧. જુનિયર રિસર્ચ ફેલોશિપ (JRF): JRF માટે ઉમેદવારની મહત્તમ ઉંમર ૩૦ વર્ષથી વધુ ન હોવી જોઈએ.
- ઉંમરમાં છૂટછાટ: SC, ST, દિવ્યાંગ, થર્ડ જેન્ડર અને મહિલા ઉમેદવારોને ઉપલી વય મર્યાદામાં ૫ વર્ષની છૂટ (મહત્તમ ૩૫ વર્ષ) તેમજ OBC (Non-Creamy Layer) ઉમેદવારોને ૩ વર્ષની છૂટ (મહત્તમ ૩૩ વર્ષ) મળવાપાત્ર છે.૨. આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસર અને પીએચ.ડી. પ્રવેશ: આ કેટેગરી માટે અરજી કરવા માટે કોઈ જ ઉપલી વય મર્યાદા નથી. કોઈપણ ઉંમરની વ્યક્તિ આ માટે ફોર્મ ભરી શકે છે.
કેટેગરી મુજબ અરજી ફી (Application Fee)
અરજી ફોર્મ સબમિટ કરતી વખતે ઉમેદવારે પોતાની કેટેગરી મુજબ ઓનલાઇન ફી ચૂકવવાની રહેશે:
- સામાન્ય વર્ગ (General): ₹ ૧,૧૫૦/-
- જનરલ-EWS અને OBC-NCL: ₹ ૬૦૦/-
- SC / ST / ત્રીજી જાતિ (Third Gender): ₹ ૩૨૫/-
- દિવ્યાંગ ઉમેદવારો (PwBD): ₹ ૩૨૫/-
(નોંધ: આ ફી માત્ર નેટ બેન્કિંગ, ક્રેડિટ કાર્ડ, ડેબિટ કાર્ડ અથવા UPI ના માધ્યમથી જ ઓનલાઇન ભરી શકાશે).
ઓનલાઇન ફોર્મ ભરવાની સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ રીત (How to Apply)
જો તમે આ પરીક્ષા માટે લાયક છો, તો NTA ના ઓફિશિયલ પોર્ટલ પર જઈને નીચે મુજબ સરળતાથી ફોર્મ ભરી શકો છો:
૧. વેબસાઇટની મુલાકાત: સૌથી પહેલા સત્તાવાર વેબસાઇટ csirnet.nta.nic.in અથવા csirnet.nta.ac.in પર જાઓ.
૨. નવું રજીસ્ટ્રેશન: હોમપેજ પર આપેલા “Joint CSIR-UGC NET June 2026: Registration” લિંક પર ક્લિક કરો અને ત્યારબાદ “New Registration” પર જાઓ.
૩. વિગતો ભરો: તમારું નામ, પિતાનું નામ, ઇમેઇલ આઇડી, મોબાઇલ નંબર અને બેઝિક વિગતો નાખીને એક મજબૂત પાસવર્ડ સેટ કરો. સબમિટ કરતાની સાથે જ તમારા મોબાઈલ અને ઈમેઈલ પર Application Number આવી જશે.
૪. એપ્લિકેશન ફોર્મ પૂરું કરો: હવે આ એપ્લિકેશન નંબર અને પાસવર્ડની મદદથી લોગઇન કરો અને તમારી શૈક્ષણિક વિગતો, તમે જે વિષય માટે પરીક્ષા આપવા માંગો છો તે વિષય અને પરીક્ષા કેન્દ્રના શહેરોની પસંદગી કરો.
૫. ડોક્યુમેન્ટ્સ અપલોડ કરો: તમારા તાજેતરના પાસપોર્ટ સાઇઝના ફોટા (૧૦ kb થી ૨૦૦ kb) અને સહી (૪ kb થી ૩૦ kb) ને સ્કેન કરીને ચોક્કસ ફોર્મેટમાં અપલોડ કરો. જો લાગુ પડતું હોય તો જાતિ કે દિવ્યાંગતાનું સર્ટિફિકેટ પણ અપલોડ કરવાનું રહેશે.
૬. ફી ની ચુકવણી: તમારા ફોર્મની વિગતો ફરી એકવાર ચકાસી લીધા બાદ, ‘Pay Fee’ ઓપ્શન પર જઈને ઓનલાઇન પેમેન્ટ પૂર્ણ કરો.
૭. પ્રિન્ટઆઉટ લો: ફી સફળતાપૂર્વક ભરાઈ ગયા પછી જનરેટ થનાર Confirmation Page ને ડાઉનલોડ કરી લો અને ભવિષ્ય માટે તેની પ્રિન્ટઆઉટ સાચવી રાખો.
પરીક્ષાનું માળખું અને શિફ્ટ ટાઇમિંગ (Exam Pattern & Shifts)
NTA દ્વારા આ પરીક્ષા બે શિફ્ટમાં લેવામાં આવશે:
- પ્રથમ શિફ્ટ (Shift 1): સવારે ૦૯:૦૦ થી બપોરે ૧૨:૦૦ વાગ્યા સુધી
- દ્વિતીય શિફ્ટ (Shift 2): બપોરે ૦૩:૦૦ થી સાંજના ૦૬:૦૦ વાગ્યા સુધી
પેપરમાં કુલ ૩ ભાગ હશે (Part A, Part B, અને Part C). જેમાં Part A સામાન્ય યોગ્યતા (General Aptitude) નું રહેશે, જ્યારે Part B અને C તમે પસંદ કરેલા મુખ્ય સાયન્સ વિષય આધારિત રહેશે. પરીક્ષામાં નેગેટિવ માર્કિંગ (Negative Marking) પણ હોવાથી ઉમેદવારોએ સાવચેતીપૂર્વક પ્રશ્નોના જવાબ આપવાના રહેશે.
નિષ્કર્ષ
જો તમે રિસર્ચ ક્ષેત્રે આગળ વધવા માંગો છો, તો JRF હેઠળ પસંદગી પામ્યા બાદ તમને દર મહિને આકર્ષક સ્ટાઇપેન્ડ (ફેલોશિપ મની) પણ સરકાર દ્વારા આપવામાં આવે છે, જે આગળના પીએચ.ડી. અભ્યાસ માટે આર્થિક રીતે ખૂબ મદદરૂપ બને છે. છેલ્લી તારીખો દરમિયાન સર્વર ડાઉન થવાની સમસ્યાઓથી બચવા માટે લાયક ઉમેદવારોને ૧૯ જૂન ૨૦૨૬ પહેલા જ પોતાનું ફોર્મ ભરી દેવા સલાહ છે. પરીક્ષાની તૈયારી માટે સત્તાવાર વેબસાઇટ પરથી વિગતવાર સિલેબસ ડાઉનલોડ કરીને આજથી જ રિવિઝન શરૂ કરી દો.